Ο Καρυοθραύστης είναι ένα κλασικό γερμανικό παραμύθι, γραμμένο το 1816 από τον Έρνστ Χόφμαν (1776–1822), έναν από τους σημαντικότερους Γερμανούς συγγραφείς του ρομαντισμού. Ο Χόφμαν ήταν δικηγόρος, μουσικός και συγγραφέας, γνωστός για τις φαντασμαγορικές του ιστορίες που συνδυάζουν το ρεαλιστικό με το υπερφυσικό, και η δουλειά του επηρέασε σημαντικά τη λογοτεχνία, τη μουσική και το θέατρο της εποχής.

Το έργο αφηγείται την περιπέτεια της μικρής Μαρίας, που την παραμονή των Χριστουγέννων λαμβάνει ένα μαγικό δώρο, έναν καρυοθραύστη, ο οποίος ζωντανεύει και την οδηγεί σε έναν φανταστικό κόσμο γεμάτο παιχνίδια, ζαχαρωτά και μαγικές δοκιμασίες. Μέσα από αυτή την ιστορία αναδεικνύονται η τόλμη, η φιλία και η πίστη στα θαύματα, ενώ η φαντασία και η γοητεία των Χριστουγέννων αποκτούν κεντρικό ρόλο.

Το έργο έγινε επίσης διάσημο ως μπαλέτο από τον Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι το 1892 και σε πολλές μεταγενέστερες εκδόσεις προσαρμόστηκε σε θεατρικές παραστάσεις και παιδικές εκδόσεις, με μικρές αλλαγές στο όνομα της Μαρίας ή στο ύφος της αφήγησης.

Η ιστορία όπως παρουσιάζεται εδώ αποτελεί μια ελεύθερη απόδοση του πρωτότυπου έργου· δεν πρόκειται για αυτολεξεί μετάφραση αλλά για αφήγηση προσαρμοσμένη ώστε να αποδίδει ζωντανά το πνεύμα και την ατμόσφαιρα του κλασικού παραμυθιού.

-------------------------

ΑΦΗΓΗΣΗ, ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Γιώργος Ευγενικός

ΜΟΥΣΙΚΗ: Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι για το ομώνυμο έργο

ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ: Ρόγιαλ Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου, μαέστρος Άρθουρ Ροντζίνσκι (ηχογράφηση 1955, [archive.org / TCHAIKOVSKYNutcrackerBalletcomplete], (CC BY‑NC‑ND 3.0)

Μάθετε περισσότερα για το Παραμυθόφωνο εδώ: www.paramythofono.blogspot.com

Η ιστορία «Ο μικρός βοσκός» είναι μια αφήγηση εμπνευσμένη από το γεγονός της Γέννησης του Ιησού, όπως αυτό διασώζεται μέσα από την παράδοση και τα ιερά κείμενα του Χριστιανισμού. Η Γέννηση, οι βοσκοί, το άστρο και οι τρεις μάγοι αποτελούν εικόνες βαθιά χαραγμένες στη συλλογική μνήμη πολλών λαών και πολιτισμών.

Η βιβλική αφήγηση της Γέννησης του Ιησού βρίσκεται κυρίως σε δύο από τα τέσσερα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης: στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, όπου γίνεται αναφορά στους Μάγους, στο άστρο και στη φυγή στην Αίγυπτο και στο Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, που περιγράφει τη γέννηση στη φάτνη, τους ποιμένες και το αγγελικό μήνυμα «Δόξα εν υψίστοις Θεώ».

Πέρα όμως από το θρησκευτικό τους πλαίσιο, τα Χριστούγεννα κουβαλούν ένα μήνυμα που ξεπερνά σύνορα, δόγματα και ιδεολογίες.Είναι η ιστορία ενός παιδιού που γεννιέται μέσα στη φτώχεια, της ταπεινότητας που νικά τη δύναμη, του φωτός που εμφανίζεται μέσα στο σκοτάδι. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ελπίδα μπορεί να γεννηθεί στα πιο απλά μέρη και ότι η αγάπη δεν χρειάζεται πλούτη, εξουσία ή τίτλους για να υπάρξει.

Είτε κάποιος προσεγγίζει αυτή την ιστορία ως θρησκευτική παράδοση, είτε ως μύθο, είτε ως συμβολική αφήγηση, το μήνυμά της παραμένει βαθιά ανθρώπινο: η αξία της καλοσύνης, της συμπόνιας, της ειρήνης και της αγάπης προς τον άλλον.

Τα Χριστούγεννα μάς θυμίζουν ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει φάτνη, ένας τόπος ζεστασιάς, αποδοχής και φωτός. Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα απ’ όλα: ότι η αγάπη είναι πανανθρώπινη και δεν ανήκει σε καμία θρησκεία, ανήκει σε όλους μας.

--------------------------

ΕΡΕΥΝΑ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ – ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Χριστίνα Βερβερίδου

ΑΦΗΓΗΣΗ: Γιώργος Ευγενικός

ΜΟΥΣΙΚΗ: Μάρα Καίσαρη

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παραμυθόφωνο

------------------------

Μάθετε περισσότερα για το Παραμυθόφωνο εδώ:
www.paramythofono.blogspot.com

Το παραμύθι «Ο πιστός πρίγκιπας» είναι από την περιοχή του (ή της) Παντζάμπ. Το Παντζάμπ είναι μια περιοχή με γεωφυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό πλούτο. Από το 1947, που η Ινδία και το Πακιστάν ανεξαρτητοποιήθηκαν από τη βρετανική κυριαρχία, το Παντζάμπ έχει μοιραστεί ανάμεσα στις δυο χώρες. Παντζάμπ σημαίνει πέντε ποτάμια και πήρε το όνομά του από τους πέντε παραποτάμους του Ινδού. Είναι η Πενταποταμία από την ελληνική αρχαιότητα, όπου έφτασε και κατέκτησε ο Μέγας Αλέξανδρος. Το Κασμίρ είναι επίσης μοιρασμένο από το 1947 ανάμεσα στην Ινδία, το Πακιστάν και την Κίνα.

«Ο πιστός πρίγκιπας» είναι ένα συγκινητικό παραμύθι για τον έρωτα, την πίστη και τη γενναιότητα. Αυτά είναι και τα στοιχεία που αγγίζουν τις καρδιές των δαιμονικών και γίνονται οι μαγικοί βοηθοί στο δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι του πρίγκιπα. Η ιστορία των δυο ερωτευμένων αρχίζει από ένα φιλί και οι ζωές τους αλλάζουν. Εμπρός στα εμπόδια, ο πρίγκιπας λέει πως έχει μόνο μια ζωή και θα τη ζήσει με αυτήν που αγαπά. Αλλιώς, ας πεθάνει ψάχνοντας να βρει τη χαμένη του αγάπη.

Το παραμύθι ξεκινά με μια τρυφερή σκηνή ανάμεσα στον πρίγκιπα και σε ένα χρυσό ελάφι. Του χαρίζει τη ζωή και εκείνο, για αντάλλαγμα, τον πηγαίνει μια βόλτα στον ουρανό. Δένονται με σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Όμως, η πραγματική ανταμοιβή του πρίγκιπα είναι πολύ μεγαλύτερη.

Μέσα σε μια ατμόσφαιρα γεμάτη μαγεία, ευαισθησία και ρομαντισμό, ενδιαφέρον έχουν οι οικογενειακές σχέσεις που μας φανερώνονται. Ο πρίγκιπας μελαγχολεί και δεν έχει διάθεση ούτε για φαγητό, γιατί του λείπουν οι γονείς του. Ο πατέρας της βασιλοπούλας δε θέλει να τη χάσει από κοντά του. Τέλος, «γιε μου» αποκαλούν τον πρίγκιπα και τα τρία δαιμονικά, δείχνοντας πατρική αγάπη. Το πρώτο δαιμονικό νοιάζεται και φροντίζει τον πρίγκιπα σαν αληθινός γονιός.

Ένα από τα μαγικά μέσα που δίνουν τα δαιμονικά στον πρίγκιπα είναι μια μαύρη σκόνη για τα μάτια. Πρόκειται για τη σκόνη σούρμα (surma), με την οποία, παραδοσιακά, βάφουν οι άνθρωποι τα μάτια τους στην Ινδία και τον ισλαμικό κόσμο. Προέρχεται από ορυκτά και θεωρείται ότι είναι ωφέλιμη και ευεργετική.

Η ιστορία αυτή περιλαμβάνεται στο βιβλίο της Μαρίας Βλαχάκη «Φιλιά που αλλάζουν τη ζωή. Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση», έκδοση του Κέντρου Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών, 2020.

ΕΡΕΥΝΑ – ΑΠΟΔΟΣΗ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Μαρία Βλαχάκη

ΑΦΗΓΗΣΗ – ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Ευγενικός

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ βασίζεται σε παραδοσιακούς ήχους της ευρύτερης περιοχής του Kashmir, με κεντρικό όργανο το bansuri. Ακούγονται τα έργα «Flute», σε μουσική διεύθυνση Shiv-Hari, καθώς και οι παραδοσιακές συνθέσεις «Jaijaiwanti» (raga) και «Indira Kalyan» (gat), με ερμηνευτή τον Pandit Hariprasad Chaurasia.

Μια μικρή σταγόνα πέφτει πάνω σε ένα φύλλο και βλέπει τον ωκεανό στον ορίζοντα. Νιώθει μικρή και ασήμαντη, μέχρι που ένα πουλάκι τη ξεδιψά και της δείχνει την αξία της. Η σταγόνα ταξιδεύει μέσα από τη γη και φτάνει στον ωκεανό, όπου ανακαλύπτει ότι ολόκληρη η απεραντοσύνη είναι φτιαγμένη από σταγόνες σαν κι αυτή.

Αφήγηση, επιμέλεια και διαμόρφωση κειμένου: Γιώργος Ευγενικός

Πηγή ιστορίας: Προσωπική παραβολή του Πέρση αφηγητή Amir Mirzai, όπως καταγράφηκε από τον Γιώργο Ευγενικό

Σημείωση: Το μοτίβο της σταγόνας και του ωκεανού συνδέεται με τη φράση που αποδίδεται στον Rumi «You are not a drop in the ocean. You are the entire ocean in a drop», «Δεν είσαι μια σταγόνα στον ωκεανό. Είσαι ολόκληρος ο ωκεανός μέσα σε μια σταγόνα», η οποία απαντά σε σύγχρονες συλλογές αποφθεγμάτων χωρίς καταγεγραμμένη εμφάνιση στα κλασικά έργα του ποιητή.

Σ’ ένα μακρινό βασίλειο, ένας βασιλιάς στέλνει τους τρεις γιους του να ρίξουν τα βέλη τους για να βρουν τη μοίρα τους. Το βέλος του μικρότερου πέφτει εκεί που κανείς δεν θα φανταζόταν. Στα πόδια ενός βατράχου. Κι έτσι αρχίζει μια ιστορία γεμάτη μαγεία, μυστήριο και απρόσμενες ανατροπές. Ποια δύναμη κρύβεται μέσα σε έναν ταπεινό βάτραχο; Και ποια σοφία μέσα σε μια καρδιά που αγαπά; Ένα ρωσικό παραμύθι για την αγάπη, την πίστη και τη μεταμόρφωση που γεννιέται μέσα από τις δοκιμασίες.

---------------

Η πριγκίπισσα βάτραχος, γνωστή και ως Tsarevna Laygushka, είναι ένα από τα πιο αγαπημένα και διαδεδομένα παραμύθια της ρωσικής προφορικής παράδοσης. Η ιστορία έχει ταξιδέψει μέσα στους αιώνες και συναντάται σε πολλές παραλλαγές σε όλο τον κόσμο, με διαφορετικά πρόσωπα και σύμβολα, πάντοτε όμως με τον ίδιο πυρήνα — τη μεταμόρφωση, τη σοφία και την ομορφιά που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά. Καταγράφηκε από τον Alexander Nikolayevich Afanasyev στη συλλογή Russian Fairy Tales και εικονογραφήθηκε το 1901 από τον Ivan Bilibin, ενώ εμφανίζεται και στη συλλογή της Verra Kalamatiano de Blumenthal (Folk Tales from the Russian, 1903).

Στη ρωσική εκδοχή, η μαγεμένη πριγκίπισσα είναι η Βασιλίσσα η Σοφή και ο ήρωας ο Ιβάν Τσαρέβιτς. Οι δοκιμασίες τους, γεμάτες μαγεία, ανατροπές και θαυμαστά αντικείμενα, φανερώνουν την αξία της αγάπης, της πίστης και της δύναμης που γεννιέται μέσα από τις δοκιμασίες.

Η εκδοχή που παρουσιάζεται εδώ και έχει ως τίτλο «Η πριγκίπισσα βάτραχος» διατηρεί απόλυτα την αρχική μορφή του παραμυθιού, με ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά, βασισμένη στις παρακάτω πηγές:

• Afanasyev, Alexander Nikolayevich. Tsarevna Laygushka [The Frog Princess]. Illustrated by Ivan Bilibin. The Department for the Production of State Documents, 1901.

• Kalamatiano de Blumenthal, Verra Xenophontovna. “The Tsarevna Frog.” Folk Tales from the Russian, Rand McNally & Co., 1903, New York.

Για τη μουσική του podcast επιλέχθηκε ο καθαρός ήχος της μπαλαλάικα, του παραδοσιακού ρωσικού εγχόρδου που έγινε σύμβολο της ρωσικής λαϊκής μουσικής τον 18ο αιώνα, διατηρώντας τη φυσική απλότητα και την αυθεντικότητα του παραδοσιακού ήχου.
Ερμήνευσαν οι μουσικοί: Αλεξέι Αρχίποφσκι, Άντον Μάρτσουκ, Ντέιβιντ Σο και Ρομπ Σκάλoν, με μουσικές αναφορές στα κλασικά ρωσικά θέματα «Κατιούσα» του Ματβέι Μπλάντερ και «Κορομπέινικι», παραδοσιακό ρωσικό τραγούδι.

Ένα παραμύθι που συνεχίζει να συγκινεί και να εμπνέει, θυμίζοντάς μας πως η αληθινή σοφία και η ομορφιά συχνά κρύβονται κάτω από το πιο απλό προσωπείο.

- Επιμέλεια κειμένου, αφήγηση και καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παραμυθόφωνο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

Το podcast «Ο άνθρωπος που έσπειρε ελπίδα» είναι αφιερωμένο στη ζωή και στο έργο του νομπελίστα Νόρμαν Μπόρλογκ, του ανθρώπου που πίστεψε πως ένας σπόρος μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Έσπειρε ελπίδα και χάρισε ψωμί σε εκατομμύρια ανθρώπους, δείχνοντας πως για να υπάρξει ειρήνη πρέπει να καλλιεργούμε τη δικαιοσύνη για να έχουμε ασφάλεια, αλλά και τα χωράφια για να έχουμε ψωμί.
Ένα podcast για τη δύναμη της πίστης, της γνώσης και της ανθρωπιάς — για τον σπόρο που άλλαξε τον κόσμο.

• Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός
• Πρωτότυπη μουσική: Μάρα Καίσαρη
• Παραγωγή: Παραμυθόφωνο

Το podcast «Ο άνθρωπος που έσπειρε ελπίδα» είχε την τιμή να παρουσιαστεί στην ενότητα NEXUS του 66ου ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ — μια ενότητα αφιερωμένη σε podcasts που ξεχωρίζουν για το περιεχόμενό τους, την τεχνική αρτιότητα και τη δημιουργική χρήση του ήχου, έργα που αναδεικνύουν τη δύναμη της αφήγησης και του προφορικού λόγου ως μορφές σύγχρονης τέχνης.

Η συμμετοχή αυτή αποτέλεσε μια ξεχωριστή τιμή και σημαντική διάκριση τόσο για το Παραμυθόφωνο, που υπογράφει την παραγωγή, όσο και για τους δημιουργούς του. Μια εμπειρία βαθιά συγκινητική, που επιβεβαίωσε πως η αφήγηση εξακολουθεί να έχει φωνή και να αγγίζει τις καρδιές των ανθρώπων.

Η μικρή γοργόνα είναι μία ιστορία του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν και μιλά για την αγάπη, την απώλεια και την ελπίδα που γεννιέται μέσα από την προσφορά και την καλοσύνη που δεν ζητά αντάλλαγμα.

Στα βάθη της θάλασσας ζει μια νεαρή γοργόνα που ονειρεύεται τον κόσμο των ανθρώπων. Όταν η μοίρα τη φέρνει κοντά σ’ έναν πρίγκιπα, η ζωή της αλλάζει για πάντα. Για χάρη της αγάπης και της ψυχής που λαχταρά να αποκτήσει, κάνει μια επιλογή που θα τη δοκιμάσει ως το τέλος. Το podcast κρατά την πρωτότυπη εκδοχή του Andersen, που δεν ωραιοποιεί το τέλος, αλλά φανερώνει τη δύναμη της θυσίας και της εσωτερικής λύτρωσης.

Η ιστορία είναι μια αλληγορία για την ψυχή και την αναζήτηση του ανώτερου εαυτού. Μιλά για τα όνειρα που μας οδηγούν, το θάρρος να ακολουθήσουμε την καρδιά μας και για την αγάπη που δεν έχει πάντα ανταπόδοση, αλλά αφήνει πίσω της κάτι πιο βαθύ, το φως της καλοσύνης και της εσωτερικής μεταμόρφωσης.

Επιμέλεια κειμένου, αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσικές Πηγές

Ludwig van Beethoven – Moonlight Sonata (3rd Movement) – Rousseau

Camille Saint-Saëns – Aquarium (από το Le Carnaval des Animaux) – Cyprien Katsaris

Camille Saint-Saëns – Hens and Roosters (από το The Carnival of the Animals) – J Piano

Erik Satie – Gymnopédie No. 1 – J Piano

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παραμυθόφωνο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

Ο Αυτοκράτορας λάτρευε τα ρούχα και δυο απατεώνες τον έπεισαν ότι θα του φτιάξουν ένα μαγικό ύφασμα που δεν θα βλέπουν οι ανόητοι. Στην πραγματικότητα δεν έφτιαξαν τίποτα, κι εκείνος βγήκε στην παρέλαση γυμνός. Όλοι σωπαίναν, ώσπου ένα παιδί φώναξε: «Μα δεν φοράει τίποτα!», και τότε φάνηκε η αλήθεια.

Αφήγηση, επιμέλεια κειμένου, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Στο ηχητικό μέρος του podcast επιλέχθηκαν αποσπάσματα από δύο χαρακτηριστικά μουσικά έργα, τα οποία υποστηρίζουν την ατμόσφαιρα και την αφήγηση του παραμυθιού. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιείται η «Marcia Reale d’Ordinanza», γνωστό εμβατήριο του 19ου αιώνα που συνδέεται με επίσημες τελετές και βασιλικές παρουσίες, για να ντυθεί μουσικά η παρέλαση του Αυτοκράτορα.

Το δεύτερο έργο είναι το Sergei Prokofiev, Peter and the Wolf, Op. 67: Nos. 1–14 (1936), το οποίο ακούγεται στην έναρξη αλλά και στις σκηνές όπου οι απατεώνες «υφαίνουν» στον αργαλειό το αόρατο ύφασμα.

ΠΗΓΕΣ:

Andersen, Hans Christian. Eventyr,Fortalte for Børn [fairy tales told for children]. Copenhagen:C. A. Reitzel, 1835.

Andersen, Hans Christian. NyeEventyr. Copenhagen: C. A. Reitzel, 1847.

-------------------------

«Τα Ρούχα του Αυτοκράτορα»

Ο Hans Christian Andersen (1805–1875) έγραψε το παραμύθι «Τα Ρούχα του Αυτοκράτορα» (δαν. Kejserens nye klæder) το 1837. Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην Κοπεγχάγη, στη συλλογή Παραμύθια, διηγημένα στα παιδιά (Eventyr, fortalte for Børn), και από τότε μεταφράστηκε σε περισσότερες από 100 γλώσσες. Το έργο ανήκει στα λογοτεχνικά παραμύθια που πατούν πάνω σε λαϊκά μοτίβα, αλλά τα επεξεργάζονται με προσωπικό ύφος και νέα μηνύματα.

Η πλοκή του παραμυθιού στηρίζεται σε παλαιότερες εκδοχές. Ήδη από το 1335 υπάρχει στο έργο Libro de los ejemplos (El Conde Lucanor) του Ισπανού Juan Manuel μια παρόμοια ιστορία, όπου απατεώνες υφαίνουν ρούχα που δεν φαίνονται σε όσους δεν είναι γνήσιοι γιοι του πατέρα τους. Ο Andersen δεν γνώριζε την ισπανική εκδοχή, αλλά διάβασε μια γερμανική μετάφραση με τίτλο So ist der Lauf der Welt («Έτσι πάει ο κόσμος»), την οποία μετέπλασε ώστε να τονίσει την αυταρέσκεια, τη ματαιοδοξία και την κοινωνική πίεση. Παρόμοιο μοτίβο συναντάμε και σε ινδικά κείμενα, όπως στο Līlāvatīsāra του Jinaratna (1283), που περιέχει ιστορία για έναν βασιλιά εξαπατημένο με «αόρατα ρούχα».

Το παραμύθι γνώρισε τεράστια διάδοση και ενέπνευσε πλήθος διασκευών σε θέατρο, κινηματογράφο, μουσική και τηλεόραση. Η φράση «ο Αυτοκράτορας είναι γυμνός» έγινε παροιμιώδεις και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να δηλώσει μια αλήθεια που όλοι βλέπουν αλλά κανείς δεν τολμά να παραδεχτεί, λόγω κοινωνικής πίεσης ή φόβου γελοιοποίησης.

Σήμερα, το «Τα Ρούχα του Αυτοκράτορα» θεωρείται από τα σημαντικότερα παραμύθια του Andersen, διαχρονικό σύμβολο για τη ματαιοδοξία, την αυταπάτη και τη δύναμη της αλήθειας, που μπορεί να ειπωθεί από τα πιο απλά και αθώα χείλη.

«Δώστε μας τα μαντήλια μας, χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πάμε στον τόπο μας! Δε γίνεται να μας κρατήσετε, είμαστε νεράιδες, ζούμε σε κόσμο αλλιώτικο από τον δικό σας!» έλεγαν εκείνες. «Όλα γίνονται αρκεί να το θέλετε καιεσείς. Εμείς σας θέλουμε να μείνετε κοντά μας εδώ στο χωριό» έλεγαν ταπαλικάρια. «Και εμείς σας θέλουμε, λεβεντόπαιδα ίσαμε εκεί επάνω είστε και έχετε χρυσή καρδιά, μα θέλουμε να είμαστε νεράιδες και να πάμε στον τόπο μας»έλεγαν εκείνες. Άραγε τα παλικάρια κατάφεραν με την αγάπη τους να πείσουν τις νεράιδες ή εκείνες θα ήταν δεμένες για πάντα με τον δικό τους κόσμο;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Καταγραφή: Γιώργος Ευγενικός
Ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη, Γιώργος Ευγενικός
Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός
Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη
Τραγούδι, φωνητικά: Άννα Κατσούλη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης καιΔημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σεσυνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής ΕκπαιδευτικούΥλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγήκαι την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Την ιστορία αυτή την άκουσα για πρώτη φορά από τον νονό μου, τον Στέλιο Ορφανούδη, που καταγόταν από τη Χίο. Ήταν ναυτικός, άνθρωπος της θάλασσας, αλλά και παιδί μιας οικογένειας ζαχαροπλαστών. Όταν μου τη διηγήθηκε,είχε εκείνο το βλέμμα που έχουν οι μεγάλοι όταν επιστρέφουν σε μια παιδική ανάμνηση… μισό χαμόγελο, μισή νοσταλγία.

Μου είπε πως όταν ήταν μικρός τους την έλεγαν συχνά. Άλλοτε στο σπίτι και άλλοτε στα χωράφια. Πολλές φορές, όταν μαζευόταν με τους φίλους της ηλικίας του, νεαροί τότε, πήγαιναν τα βράδια στα μαστιχόδεντρα. Εκεί, μέσαστη σιωπή και το άρωμα της μαστίχας, περίμεναν μήπως ακούσουν το τραγούδι των νεραϊδών. Τότε η ιστορία ερχόταν στη θύμησή τους και έπειτα γλυκά κατέβαινε σταχείλη τους. Την έλεγαν ψιθυριστά ξανά και ξανά και ίσως, για λίγες στιγμές, πίστευαν πως θα μπορούσε να είναι αληθινή.

Ίσως να ήταν τοπικός θρύλος. Ίσως μια παραλλαγή πουγεννήθηκε εκεί, ανάμεσα στις μυρωδιές της Χίου και στις νυχτερινές ιστορίες των νέων. Μα η λαϊκή φαντασία έχει τον τρόπο να υφαίνει όνειρα από ρετσίνι, ναεμπνέεται από τις αισθήσεις και να γεννά το θαύμα.

Αυτή είναι η εκδοχή που μου έμεινε. Και την καταγράφωσήμερα, σαν ένα ευωδιαστό κομμάτι μνήμης, μιας Χίου παραμυθένιας και ζωντανής, όπως την έζησε κάποτε ο νονός μου.

Η ιστορία των μαστιχόδεντρων ξεκίνησε να παίρνει μορφή τη στιγμή που κάθισα να τη γράψω, όπως την είχα κρατήσει στη μνήμη μου. Όχι λέξη προς λέξη, αλλά με την αίσθηση που μου είχε αφήσει. Ήταν κάτι που κουβαλούσα γιακαιρό και έφτασε πια η ώρα να το αποτυπώσω στο χαρτί. Έκανα την πρώτη της ανάπτυξη, την πρώτη της επιμέλεια, μια πρώτη ανάγνωση γεμάτη συγκίνηση και προσωπικήμνήμη.

Όμως ήξερα πως η ιστορία χρειαζόταν κάτι ακόμα, μια δεύτερη ματιά, μια νέα ανάσα, κάποιον άλλο να τη δει με καθαρά μάτια και φρέσκο νου.Γι’ αυτό την εμπιστεύτηκα στη Μαρία Βλαχάκη. Εκείνη την προσέγγισε με ευαισθησία και λεπτότητα, με αγάπη και σεβασμό. Την αγκάλιασε και της έδωσε χώρο να ανθίσειπερισσότερο και να απλώσει ρίζες βαθύτερα. Τότε φωτίστηκαν πτυχές και λεπτομέρειες που ίσως είχα αφήσει στη σκιά. Οι χαρακτήρες, τα λόγια και οι πράξεις τους, τα συναισθήματα, όλα είχαν τη σημασία τους.

Όταν γύρισε ξανά στα χέρια μου, η ιστορία είχε ήδηταξιδέψει. Είχε περάσει από βλέμματα, από αισθήσεις, είχε ξαναειπωθεί σιωπηλά.Και έτσι βρήκε την ισορροπία της, τη φωνή της, σαν να ανακάλυψε ποια θέλει να είναι. Η ιστορία βρήκε τον εαυτό της και τη θέση της.

Τώρα παραδίδεται σε αυτή την τελική μορφή για να τηνακούσετε και εσείς. Με όλες τις αναπνοές της, με το χάδι από τα χέρια που την κράτησαν και τον χτύπο από τις καρδιές που την άκουσαν πριν να ανοίξει τα φτεράτης και πετάξει.

Γιώργος Ευγενικός

«Πρέπει να μου φέρεις μουστάκια ζωντανού λιονταριού» είπε ο μάγος του χωριού.

Η γυναίκα γούρλωσε τα μάτια και ένιωσε την καρδιά της να παγώνει μέσα στο στήθος της.

«Μα πώς θα πλησιάσω το λιοντάρι; Είναι πολύ επικίνδυνο…» ρώτησε τρομαγμένη.

«Το ξέρω, όμως το φίλτρο δεν μπορεί να φτιαχτεί αλλιώς. Είσαι έξυπνη, έχεις φαντασία. Σκέψου και θα βρεις έναν τρόπο».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: ΜαρίαΒλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: ΓιώργοςΕυγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της ΚαλοκαιρινήςΕκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών καιΠαραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

- Βλαχάκη, Μαρία (2016). Γυναίκες έξυπνεςκαι θαρρετές. Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.
-Russell, Davis & Brent, Ashabranner (1959). The lion’s whiskers: Tales of high Africa. Boston: Little, Brown & Company

Η γερόντισσα έμαθε το μυστικό του δράκουγια την πραγματική του δύναμη και το αποκάλυψε στον πρίγκιπα. Ο πρίγκιπας ντύθηκε βοσκός και έφτασε σε έναν τόπο που όλοι μιλούσαν για μια πανέμορφη και παράξενηλίμνη. Έλεγαν πως όποιος την πλησιάζει πολύ, χάνεται από προσώπου γης. Αμέσως κατάλαβε πως εκεί είναι κρυμμένος ο δράκος που ψάχνει. Έγινε ο βοσκός του βασιλιά, πήρε το κοπάδι και κίνησε για τη λίμνη.

«Δράκε! Βγες να αναμετρηθούμε! Ήρθα και σεπεριμένω! Έλα γιατί δεν έχω ώρα για χασομέρι!» φώναξε με θάρρος.

Θα καταφέρει ο γενναίος πρίγκιπας να νικήσει στις μάχες με τον δράκο;Έχει υποσχεθεί στον αγαπημένο του πατέρα να βρει τα αδέλφια του που χάθηκαν στο δάσος και να τα σώσει. Και πώς μπορεί η βασιλοπούλα να τον βοηθήσει και τουδώσει τη δύναμη που χρειάζεται;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσηςκαι Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σεσυνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής ΕκπαιδευτικούΥλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγήκαι την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

- Βλαχάκη, Μαρία (2020). Φιλιά που αλλάζουν τη ζωή. Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

- Wratislaw, Albert Henry (1980). Sixty folk-tales from exclusivelyslavonic sources. Boston:Houghton, Mifflin, & Company.

Ο Ανάνσι, ο πανούργος θεός αράχνη της Αφρικής, πίστευε πως η σοφία του κόσμου ήταν  σκορπισμένη και χαμένη ανάμεσα στους ανθρώπους. Μια μέρα αποφάσισε να μαζέψει όλη τη σοφία σε ένα μεγάλο πιθάρι.Κάθε έξυπνη σκέψη και κάθε λύση που άκουγε την έβαζε μέσα στο πιθάρι του.Σιγά-σιγά, το πιθάρι γέμισε με τη σοφία όλου του κόσμου, μέχρι που μια απρόσμενη στιγμή έφερε μια μεγάλη ανατροπή…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣΈρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου, αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός
Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Badoe, A. (2008). The pot of wisdom. GroundwoodBooks Ltd.

-Byrne, R. (2014). Anansi and the wisdom pot: An African folk tale book,set in the culture and traditions of the Ashantis in Ghana.CreateSpace Independent Publishing Platform.

-McDermott, G. (1973). Anansi the spider:A tale from the Ashanti. Henry Holt and Co.

-Osei, L. (2013). Why Anansi has eight thin legs: A tale from West Africa. Teacher Created Materials.

Ένα παραμύθι από την συλλογή 1001 νύχτες.

Πριν ο Αλί Κόγια πάει για προσκύνημα στη Μέκκα,κρύβει χίλια χρυσά νομίσματα σε ένα βάζο με ελιές και το αφήνει σε ένα καλό του φίλο να το φυλάξει μέχρι να επιστρέψει.  Μετά από επτά χρόνια, η περιέργεια κυριεύει τον φίλο του ανοίγει το βάζο, βρίσκει την περιουσία του Αλί και την κλέβει. Πώς θα μπορέσει ο Αλί να πάρει τα πλούτη του πίσω όταν επιστρέψει; Ίσως η απάντηση να βρίσκεται στη σοφία ενός μικρούπαιδιού...

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: ΜαρίαΒλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: ΓιώργοςΕυγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της ΚαλοκαιρινήςΕκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Lang, Andrew, The Arabian Nights' Entertainments.Illustrated by H. J. Ford, Longmans, Green, and Co., 1898

Η Ροδόπη κατέβηκε στον Νείλο. Έβγαλε τα σανδάλια της και κάθισε στην όχθη. «Δεν είναι για μένα οι βασιλικοί χοροί…» ψιθύρισε μονάχη της. Εκείνη την ώρα, μια σκιά ξαφνικά σκέπασε τη Ροδόπη. Ένα πελώριο γεράκι με πλατιά φτερά πετούσε από πάνω της και έκανε κύκλους. Ήταν ο θεός-γεράκι Ώρος. Πέταξε πιο χαμηλά, άρπαξε το ένα σανδάλι με τα γαμψερά του νύχια και με δυνατά φτερουγίσματα έφυγε μακριά. «Ε! Γεράκι! Πού πας; Δώσ’ μου πίσω το σανδάλι μου, είναι τα αγαπημένα μου σανδάλια!» φώναξε η Ροδόπη, αλλά το γεράκι είχε ήδη χαθεί στον ορίζοντα. «Πώς θα γυρίσω στο αρχοντικό ξυπόλητη;» αναρωτήθηκε σαστισμένη. Τι μπορούσε να κάνει όμως; Γύρισε πίσω περπατώντας με ένα σανδάλι και η μοίρα ετοίμαζε τα δικά της βήματα.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Έρευνα, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

Στίχοι τραγουδιού: Άσπα Παπαδοπούλου

Τραγούδι: Άννα Κατσούλη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Η αιγυπτιακή εκδοχή της ιστορίας της Σταχτοπούτας θεωρείται η αρχαιότερη. Πρόκειται για μια πανέμορφη κοπέλα, τη Ροδόπη. Στο έργο του Ηροδότου «Ιστορίαι» συναντάμε τα πρώτα στοιχεία για το πρόσωπο της Ροδόπης, τη ζωή της, τους ανθρώπους γύρω της και τα γεγονότα. Στο 2ο βιβλίο του με το όνομα «Ευτέρπη» ο Ηρόδοτος αναφέρει πως ήταν Ελληνίδα από τη Θράκη και έζησε στην Αίγυπτο την εποχή που βασίλευε ο Φαραώ Άμασις.

Στο βασίλειο της Αιγύπτου η Ροδόπη έφτασε με τον Ξάνθο από τη Σάμο. Στη Σάμο ήταν δούλα μαζί με τον σοφό Αίσωπο στον άρχοντα Ξάνθο, και πρωτύτερα στον φιλόσοφο Ιάδμονα. Ο Ρωμαίος Πλίνιος ο Πρεσβύτερος στο έργο του «Φυσική ιστορία» αναφέρει στο 36ο βιβλίο πως ο άσχημος Αίσωπος και η όμορφη Ροδόπη ήταν ερωτευμένοι.

Κατά τον Ηρόδοτο, ο Χάραξος, έμπορος από τη Λέσβο και αδελφός της ποιήτριας Σαπφούς, ερωτεύτηκε τη Ροδόπη τόσο πολύ που πλήρωσε μια ολόκληρη περιουσία στον Ξάνθο για να την εξαγοράσει. Έπειτα ο Χάραξος επέστρεψε στη Μυτιλήνη και η Ροδόπη έζησε ελεύθερη στην Αίγυπτο. Απέκτησε πλούτο και έχτισε το δικό της μνημείο στους Δελφούς. Στην ελληνική πόλη Ναυκράτιδα στην Αίγυπτο αλλά και στην Ελλάδα, το όνομα της Ροδόπης ήταν γνωστό, γράφει ο Ηρόδοτος.

Αιώνες αργότερα, ο Στράβωνας στο έργο του «Γεωγραφικά» αναφέρει στο 17ο βιβλίο πως όσο η Ροδόπη έκανε μπάνιο, ένας αετός άρπαξε το ένα της σανδάλι. Πέταξε μέχρι την πόλη Μέμφιδα και το έριξε μπροστά στον Φαραώ την ώρα που δίκαζε. Εντυπωσιασμένος από την λεπτότητα του σανδαλιού έστειλε ακόλουθους να βρουν σε ποια κοπέλα ανήκει. Οι ακόλουθοι βρήκαν την όμορφη Ροδόπη στην πόλη Ναυκράτιδα, την πήγαν μπροστά στον Φαραώ και εκείνος την παντρεύτηκε. Έτσι η όμορφη Ελληνίδα από τη Θράκη έγινε σύζυγος του Φαραώ και βασίλισσα της Αιγύπτου.

Ο Ρωμαίος Κλαύδιος Αιλιανός στο έργο του «Ποικίλη Ιστορία» δίνει για τη Ροδόπη τα ίδια στοιχεία με τον Στράβωνα, αλλά αναφέρει πως ο Φαραώ που βασίλευε τότε ήταν ο Ψαμμήτιχος.

Ο Στράβωνας γράφει πως η ποιήτρια Σαπφώ αναφέρεται σε μια αγαπητικιά που είχε ο αδελφός της ο Χάραξος όταν εμπορευόταν στην Ναυκράτιδα κρασί από τη Λέσβο. Το όνομά της ήταν Δωρίχα, αλλά άλλοι την έλεγαν Ροδόπη.

Το κείμενο της ιστορίας «Η Ελληνίδα Σταχτοπούτα της Αρχαίας Αιγύπτου» είναι μια μυθοπλασία και βασίζεται σε στοιχεία από τον Ηρόδοτο (Ιστορίαι, βιβλίο 2) και τον Στράβωνα (Γεωγραφικά, βιβλίο 17). Κατά την ανάπτυξή του εμπλουτίστηκε με ανθρωπολογικά στοιχεία από το πολιτιστικό, κοινωνικό, γεωφυσικό περιβάλλον, όπως τα στολίδια και τα κοσμήματα των γυναικών, οι ζωόμορφοι θεοί από την θρησκευτική παράδοση, τα φυτά και τα ζώα του Νείλου, οι τροφές όλων των ειδών που προσφέρει η φύση και που μπορεί να βρει κανείς σε ένα αιγυπτιακό τραπέζι.

Μαρία Βλαχάκη

Κοινωνιολόγος – Παιδαγωγός

Στον Αρκτικό Κύκλο, όταν ο κόσμος ήταν ακόμασκοτεινός και άδειος, ένα μυστηριώδες πουλί-θεός πετάει με τα πελώρια φτερά του και με ένα χραπ! φέρνει το φως. Έπειτα φτιάχνει τα βουνά και τα νερά και πετά σπόρουςστη γη για να φυτρώσουν δέντρα και φυτά. Από έναν σπόρο ξεπετάγεται και ο πρώτος άνθρωπος. «Ποιος είσαι εσύ;» ρωτά ο Ρέιβεν και τον κοιτά παράξενα. «Εσύ ποιος είσαι;» αποκρίνεται ο άνθρωπος. Τι θα έχει τώρα ο άνθρωπος για φαγητό και ρούχα και γιατί ο Ρέιβεν θα φτιάξει την τρομακτική πολική αρκούδα;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη
Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός
Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Hamilton, Virginia (1988). In the beginning: Creation stories from around the world. San Diego: Harcourt Brace Jovanovich.

-Judson, Katharine Berry (1911). Myths and legends ofAlaska. Chicago: A.C. McClurg.

«Πότε θα σε ξαναδώ;» ρώτησε ο Τουτανεκάι τη Χινεμόα όταν όλοι οι Μαορι κάθονταν γύρω από τη φωτιά.

«Θα έρθω να σε βρω εγώ. Πες μου μονάχα πώς θα ξέρω ότι με περιμένεις» του απάντησε εκείνη.

Η Χινεμόα ήξερε πως κάτι τέτοιο δεν ήταν καθόλου εύκολο, όμως ήταν έξυπνη και θαρρετή, και σίγουρη πως θα έβρισκε κάποιον τρόπο για να τα καταφέρει.

«Όσο με ακούς να παίζω φλάουτο, σημαίνει πως θα σε περιμένω» της είπε ο Τουτανεκάι και έφυγε.

Τους χωρίζουν οι άνθρωποι της φυλής και μια ολόκληρη λίμνη. Θα κατορθώσει η ηρωίδα να ξεπεράσει τα εμπόδια και να φτάσει κοντά του; Θα ξανανταμώσουν, όπως του υποσχέθηκε;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: Μαρία ΒλαχάκηΑφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος ΕυγενικόςΜουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Βλαχάκη, Μαρία (2016). Γυναίκες έξυπνες και θαρρετές. Παραμύθια από την παγκόσμιαπαράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

-Clark, Kate McCosh (1896). Maori tales and legends, collected and retold. London: David Nutt.- Grey, George (1855). Polynesian mythology andancient traditional history of the New Zealand race. London: John Murray.

- Howes, Edith (1913). Maoriland fairy tales.London, Melbourne and Toronto: Ward, Lock & company.

-Izett, James (1904). Maori lore: The traditionsof the Maori people, with the more important of their legends. Wellington: John Mackay, government printer.

- Wilson, Rathmell (2010). Hinemoa and Tutanekai:A Maori legend, with other stories and some verses (1907). Whitefish: Kessinger Publishing.

«Εδώ δεν τραγουδάμε», του είπε. «Γιατί;» ρώτησε ο Άφοβος. «Γιατί εδώ ζει ο Φόβος.» Ο Άφοβος χαμογέλασε. «Τότε, ίσως ήρθε η ώρα να τον δω.» Προχώρησε μέσα στην ομίχλη, τραγουδώντας. Όλα γύρω του σκοτείνιασαν. Ξαφνικά, μέσα από τη σιωπή, εμφανίστηκε ένας τεράστιος γίγαντας. Πλησίαζε αργά, χωρίς να μιλά. Το χώμα έτρεμε. Ο Άφοβος στάθηκε ήρεμος. Και τότε, έγινε κάτι τρομερό…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:Καταγραφή, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: Γιώργος Ευγενικός

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία, τραγούδι: Αλέξανδρος Μακρής

Στίχοι τραγουδιών: Αλέξανδρος Μακρής

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της ΚαλοκαιρινήςΕκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών καιΠαραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Η μνήμη του «Άφοβου»

Ήμουν μικρός τότε, παιδί ακόμα. Καλοκαίρι στο νησί της Κέας. Ο αέρας μύριζε αλάτι, φασκομηλιά και χώμα ζεστό. Η θάλασσα απλωνόταν μόλις διακόσια μέτρα πιο πέρα, κι ακουγόταν το κυματάκι σαν ψίθυρος, χαμηλό, γνώριμο. Το πατρικό μας σπίτι στεκόταν στην κορυφή μιας ανηφόρας και όσοι ανηφόριζαν με τα πόδια, πολλοί τότε, ταματούσανεκεί να πάρουν ανάσα. Στην αυλή υπήρχαν πάντα καρέκλες. Ξύλινες, απλές, μα είχαν κάτι το φιλόξενο. Εκεί κάθονταν οι περαστικοί,  να ξαποστάσουν λίγο. Κι έτσι, από το τίποτα,γεννιόταν μια βεγγέρα. Απρόσμενη. Όχι κανονισμένη. Μια συντροφιά φτιαγμένη από λαχάνιασμα, κουβέντα και καλοσύνη. Εγώ καθόμουν εκεί, κοντά τους. Παιδί ακόμα, τους παρακολουθούσα με απορία και θαυμασμό. Οι λέξεις τους έπεφταν σαν στάλες σε ξεδιψασμένο χώμα.

Ένας άνθρωπος που δεν ξέχασα ποτέ ήταν ο Νίκος Σεβαστίκογλου. Πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία, είχε έρθει στην Κέα και είχε φέρει μαζί του όχι μόνο τα χέρια και τη δουλειά του, αλλά και τις μνήμες του, τις ιστορίες του, την ψυχή του. Στο νησί τον ήξεραν όλοι. Τον φώναζαν «ο γανωτζής», γιατί αυτή ήταν η δουλειά του, γάνωνε κατσαρόλες, τεντζέρηδες και ταψιά, με υπομονή και τέχνη. Πάντα ήσυχος, πάντα ευγενικός. Φορούσε γυαλιά με μεγάλο, κοκάλινο σκελετό. Είχε βλέμμα ήρεμο, καθαρό, σαν να κουβαλούσε μέσα του θύμησες και σοφία μαζί. Δεν γνώρισα ποτέ τον παππού μου από τον πατέρα  μου  κι έτσι, χωρίς να το πολυκαταλαβαίνω τότε, τον έβλεπα σαν να ήταν ο δικός μου παππούς. Και στα παιδικά μου μάτια έτσι ήταν. Καθόταν συχνά στην αυλή μας. Και τότε ξεκινούσε ηαφήγηση. Και πάντα, πάντα, έλεγε την ιστορία του Άφοβου. Ένα παλικάρι που δεν ήξερε τι θα πει φόβος και βγήκε στον κόσμο για να τον ανακαλύψει. Την έλεγε πολλές φορές,  ξεχνούσε πως την είχε ήδη πει. Μα εγώ δεν χόρταινα να την ακούω. Ήμουν γεμάτος ερωτήσεις:

-Και μετά; Ο γίγαντας τι έκανε;

Και τότε χαμήλωνε λίγο τη φωνή του και έλεγε:

-Ο φόβος είναι σαν γίγαντας. Όσο τον φοβάσαι,μεγαλώνει. Κι όσο τον κοιτάς κατάματα, μικραίνει, γίνεται τόσος δα, σαν σπυρί και τον καταπίνεις.

Μου εκμυστηρευόταν πως μικρός φοβόταν το σκοτάδι.Μα όταν ήρθαν τα δύσκολα, ο πόλεμος, η προσφυγιά, κράτησε μέσα του την εικόνα εκείνου του γίγαντα. Και στάθηκε μπροστά του και τον νίκησε.

Για μένα, εκείνη η ιστορία έγινε φυλαχτό. Ήταν παραμύθι, αλλά και κάτι παραπάνω. Ήταν τρόπος να βλέπεις τη ζωή. Να στέκεσαι μπροστά στο φόβο και να του λες: «Σε βλέπω.»

Και ίσως, ποιος ξέρει, σ’ εκείνη την αυλή, με τη θάλασσα στο βάθος και το αλάτι στα χείλη, να ξεκίνησε κι εμένα το δικό μου ταξίδι, προς τον Άφοβο.

Γιώργος Ευγενικός

Κέα 2025

Ο ελέφαντας θύμωσε πολύ, άνοιξε το στόμα του και… χραπ! την έκανε και εκείνη μια χαψιά μαζί με την κατσαρόλα και το μαχαίρι της. Μόλις έφτασε στην κοιλιά του ελέφαντα, έμεινε άφωνη με το θέαμα που αντίκρισε. Εκεί μέσα υπήρχε ένα ολόκληρο χωριό! Άντρες, γυναίκες, παιδιά, οικογένειες, κατσίκες και αγελάδες. Και το σημαντικότερο; Τα δυο παιδιά της, ολοζώντανα και γερά. Και τώρα; Πώς θα τα καταφέρουν να βγουν από την κοιλιά του ελέφαντα;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: ΜαρίαΒλαχάκηΑφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος ΕυγενικόςΜουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος,

σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Arnott, Kathleen (1962). African myths and legends. New York: Henry Z. Walck.

-Βλαχάκη, Μαρία (2016). Γυναίκες έξυπνες και θαρρετές.Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

- Minard, Rosemary (1975). Womenfolk and fairy tales. Boston: Houghton Mifflin.
- Phelps, Ethel (1978). Tatterhood and othertales. Stories of magic and adventure. Old Westbury:Feminist Press. 

Στην ιστορία «Ο Μικρός Πρίγκιπας και η Μέλισσα», ο Μικρός Πρίγκιπας συναντά μια μέλισσα που εργάζεται ακούραστα ανάμεσα στα λουλούδια. Με απορία τηρωτά αν κουράζεται ή βαριέται να κάνει κάθε μέρα το ίδιο. Η μέλισσα του εξηγεί πως η εργασία της είναι γεμάτη ομορφιά, γιατί την κάνει με αγάπη και αφοσίωση.Του δείχνει πως κάθε μέρα και κάθε λουλούδι είναι μοναδικά και πως η χαρά μπορεί να βρεθεί ακόμα και μέσα στη δουλειά, όταν γίνεται με την καρδιά. Ο Μικρός πρίγκιπας καταλαβαίνει ότι η αληθινή ευτυχία βρίσκεται όχι στο να αποφεύγουμε τις δυσκολίες, αλλά στο πώς τις αντιμετωπίζουμε.

Μέσα από τη σοφία της μέλισσας, ο Μικρός Πρίγκιπας μαθαίνει ότι όταν κάνεις κάτι με αγάπη και προσοχή, ακόμα και η πιο καθημερινή πράξη γεμίζει ομορφιά και νόημα.Κάθε μέρα, όπως και κάθε λουλούδι, είναι διαφορετική — κι όταν κοιτάς με την καρδιά, τίποτα δεν είναι ποτέ ίδιο.

📖 Συγγραφή, Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός🎵 Μουσική: Μάρα Καίσαρη

🌟 Μικρές Στιγμές, Μεγάλες Αλήθειες: Ιστορίες Εμπνευσμένες από τον Μικρό Πρίγκιπα

Το ταξίδι του Μικρού Πρίγκιπα , γεμάτο από εικόνες, χαρακτήρες και στιγμές, αποτελεί έναν θησαυρό νοημάτων και συναισθημάτων . Μέσα από αυτό το μοναδικό έργο, αναδύονται αλήθειες για τη φιλία , την αγάπη , την απλότητα και την ουσία της ζωής .

Με βάση αυτή την πολύτιμη κληρονομιά, δημιουργήθηκαν μικρές ιστορίες που εμπνέονται από το ταξίδι και τη ζωή του Μικρού Πρίγκιπα. Κάθε ιστορία αξιοποιεί στοιχεία από τον κόσμο του, συνδυάζοντας αλληγορικές εικόνες με μηνύματα που αγγίζουν την καρδιά και τον νου.

Οι αλληγορίες, αυτές οι απλές αλλά γεμάτες νόημα αφηγήσεις, έχουν τη δύναμη να μας βοηθούν να κατανοούμε μεγάλες ιδέες μέσα από μικρές στιγμές .

Με λόγο λιτό και κατανοητό, αυτές οι ιστορίες προσκαλούν μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν τη σοφία που κρύβεται στις πιο φαινομενικά απλές στιγμές της ζωής.

Η συλλογή αυτή είναι μια ταπεινή απόπειρα να τιμηθεί το πνεύμα του Μικρού Πρίγκιπα και να συνεχιστεί το ταξίδι του μέσα από νέες αφηγήσεις που εμπνέουν, συγκινούν και ενώνουν .

🌟 Στην ιστορία «Η νίκη της ζωής», ο Μικρός Πρίγκιπας επιστρέφει στον πλανήτη του γεμάτος χαρά και ανυπομονησία να δει το αγαπημένο του τριαντάφυλλο . Όταν όμως το αντικρίζει μαραμένο , πλημμυρίζει από λύπη και τύψεις .

Τότε, το αρνάκι από τη Γη του υπενθυμίζει πως η αγάπη δεν τελειώνει με τον θάνατο · η αγάπη δίνει ξανά ζωή . Με λόγια, συγγνώμη και τραγούδια , ο Πρίγκιπας δείχνει ξανά την αγάπη του, και ένα νέο βλαστάρι γεννιέται.

Έτσι, η ζωή επιστρέφει , αποδεικνύοντας πως τίποτα αληθινό δεν χάνεται ✨.

💡 Η ιστορία μάς μιλάει για τη δύναμη της αγάπης , της συγγνώμης και της αναγέννησης . Μας δείχνει ότι ακόμα κι όταν κάτι φαίνεται να τελειώνει, μπορεί να γεννηθεί ξανά — όχι απαραίτητα όπως πριν, αλλά με την ίδια ουσία 🌟.

Η αγάπη που φροντίζει , που θυμάται , που εκφράζεται , έχει τη δύναμη να ξαναδώσει ζωή .

Η απώλεια δεν είναι πάντα το τέλος…
Με αγάπη, γίνεται μια νέα αρχή .

📖 Συγγραφή, Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός🎵 Μουσική: Μάρα Καίσαρη

🌟 Μικρές Στιγμές, Μεγάλες Αλήθειες: Ιστορίες Εμπνευσμένες από τον Μικρό Πρίγκιπα

Το ταξίδι του Μικρού Πρίγκιπα , γεμάτο από εικόνες, χαρακτήρες και στιγμές, αποτελεί έναν θησαυρό νοημάτων και συναισθημάτων . Μέσα από αυτό το μοναδικό έργο, αναδύονται αλήθειες για τη φιλία , την αγάπη , την απλότητα και την ουσία της ζωής .

Με βάση αυτή την πολύτιμη κληρονομιά, δημιουργήθηκαν μικρές ιστορίες που εμπνέονται από το ταξίδι και τη ζωή του Μικρού Πρίγκιπα. Κάθε ιστορία αξιοποιεί στοιχεία από τον κόσμο του, συνδυάζοντας αλληγορικές εικόνες με μηνύματα που αγγίζουν την καρδιά και τον νου.

Οι αλληγορίες, αυτές οι απλές αλλά γεμάτες νόημα αφηγήσεις, έχουν τη δύναμη να μας βοηθούν να κατανοούμε μεγάλες ιδέες μέσα από μικρές στιγμές .

Με λόγο λιτό και κατανοητό, αυτές οι ιστορίες προσκαλούν μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν τη σοφία που κρύβεται στις πιο φαινομενικά απλές στιγμές της ζωής.

Η συλλογή αυτή είναι μια ταπεινή απόπειρα να τιμηθεί το πνεύμα του Μικρού Πρίγκιπα και να συνεχιστεί το ταξίδι του μέσα από νέες αφηγήσεις που εμπνέουν, συγκινούν και ενώνουν .